Program nauki języka angielskiego młodzieży szkół gimnazjalnych z terenów wiejskich

Założenia metodologiczne programu Youngster

YOUNGSTER to pogram wyrównywania szans edukacyjnych młodzieży z terenów wiejskich poprzez naukę języka angielskiego, realizowany przez Europejski Fundusz Rozwoju Wsi Polskiej we współpracy z Wydawnictwem Macmillan.

Wielotorowe i wielofunkcyjne wsparcie i oddziaływanie Programu – finansowe, logistyczne i merytoryczne – pozwala na przezwyciężenie szeregu typowych trudności, z jakimi nauczyciel boryka się najczęściej w warunkach szkolnych. Najważniejsze z nich to duże zróżnicowanie poziomu kompetencji językowej w klasach językowych i zbyt liczne grupy uczących się. W ramach programu YOUNGSTER uczniowie poddawani są wstępnym testom plasującym a następnie organizowani w małe grupy, odpowiadające rozmiarem niemal grupom językowym w prywatnych szkołach językowych. Ich liczebność nie przekracza 15 osób, co daje i uczącym się, i nauczycielom duży komfort pracy. Co więcej, wszyscy uczestnicy zostają wyposażeni w komplety nowoczesnych materiałów do nauki języka angielskiego, dostosowanych do ich poziomu kompetencji językowej i tempa nauki.

W swym założeniu akademickim program YOUNGSTER to alternatywna forma rozwijania kompetencji językowej w stosunku do tradycyjnych lekcji języka obcego w szkole. O unikalności programu przesądzają zarówno proponowane metody pracy z gimnazjalistami, jak i sposób, w jaki wspierani są sami nauczyciele języka angielskiego.

Istotą tej metodologii jest pozbawienie nauczyciela standardowych metod i form koercji, w tym przede wszystkim eliminacja ocen, prac domowych i kartkówek. Tym samym zarówno uczeń jak i nauczyciel zostają uwolnieni od tradycyjnego podziału ról na kontrolującego i kontrolowanego. Nie ma więc sensu np. unikanie zabierania głosu w dyskusji z obawy przed niepomyślną oceną ze strony nauczyciela. Generalnie program opiera się na pobudzaniu motywacji wewnętrznej ucznia, akcentując nie obligatoryjność, lecz świadomy, wolny wybór, swoistą szansę edukacyjną, z której uczeń może, lecz nie musi skorzystać.

Logiczną konsekwencją tego centralnego założenia jest, że program YOUNGSTER nie zna pojęcia porażki. Można co najwyżej wygrać więcej lub mniej, w zależności od poziomu zaangażowania. Dotyczy to zarówno uczniów, jak i nauczycieli uczestniczących w programie. Obydwie grupy beneficjentów mają bowiem okazję porównać wyniki swojej pracy. Służą temu:

  • cykliczne pomiary kompetencji językowej uczestników, poczynając od testu plasującego, poprzez testy postępu – śródroczny i końcowy.
  • konkursy projektów tematycznych, w których biorą udział 2 - 6 osobowe grupy uczniów pod opieką nauczyciela.
  • konkursy wyników samych nauczycieli, na które składają się wyniki ich uczniów w testach postępu oraz aktywność na innych polach towarzyszących, w tym m.in. opieka nad projektami tematycznymi czy udział w szkoleniach metodycznych.

Przy czym, zgodnie z logiką Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego, wszystkie w/w narzędzia pomiarowe mają mierzyć poziom sukcesu, a nie wskazywać na luki w kompetencji czy niedostatki w aktywności. W ich wyniku wyróżniani są najlepsi, ale nagradzani niejako wszyscy, dzięki samemu uczestnictwu w programie.

Tym samym zarówno uczniowie jak i ich nauczyciele konsekwentnie reorientowani są na podejmowanie ryzyka (ang. ‘risk-taking strategy’) – nie tylko w języku obcym, ale ogólnie w decyzjach edukacyjnych dotyczących siebie samego i innych osób. W ten sposób ujawnia się społeczna wartość programu YOUNGSTER, zwłaszcza że nauczyciele uczestniczący w programie otoczeni są stałą opieką merytoryczną konsultantów wydawnictwa Macmillan. Dzięki temu doskonalą swój warsztat profesjonalny, przenosząc nieuchronnie nowo nabyte umiejętności nie tylko na kolejne roczniki gimnazjalistów uczestniczących w programie, ale także na wszystkich swoich uczniów w danej szkole i gminie.

Doroczne, kilkudniowe warsztaty doskonalące dla nauczycieli stały się już dobrą tradycją programu YOUNGSTER. Ich program wykracza poza tradycyjny obszar metodyki nauczania i obejmuje szereg fundamentalnych zagadnień z zakresu pedagogiki i psychologii pracy z grupą. Dzięki nim nauczyciele mają okazję uczyć się od najlepszych, ale – co równie istotne – wymieniać się doświadczeniami i chwalić osiągnięciami, takimi chociażby jak inicjowane spontanicznie wymiany klasowe czy zewnętrzne konkursy piosenkarskie czy recytatorskie w języku angielskim, których laureatami zostali gimnazjaliście uczestniczący w programie.

Z perspektywy dziewięciu lat funkcjonowania programu YOUNGSTER można już zasadnie twierdzić, że opisane wyżej założenia metodologiczne znalazły zdecydowane potwierdzenie w codziennej praktyce pracy z uczniami. Dowodzą tego stałe przyrosty kompetencji językowej, pokazywane na testach postępu przez kolejne roczniki uczestników programu. Co godne podkreślenia, gimnazjaliści, którzy skorzystali z programu osiągają też zauważalnie lepsze wyniki w końcowym egzaminie gimnazjalnym z języka angielskiego, i to pomimo faktu, że program w swym założeniu do egzaminu wprost nie przygotowuje.

Być może największym powodem do satysfakcji dla twórców programu jest to, że uczestnicy w ogromnej większości stwierdzają w ankietach, że po prostu lubią te zajęcia językowe. W spotkaniach podsumowujących kolejne lata programu także nauczyciele podkreślają wielokrotnie, że właśnie dzięki podejściu metodologicznemu zastosowanemu w programie YOUNGSTER nierzadko odkryli swoich uczniów na nowo i dostrzegli w nich potencjał językowy, którego istnienia wcześniej nie podejrzewali.